ਗਰੀਬੀ-ਰੇਖਾ - ਪ੍ਰੋ. ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਕਿਸ਼ਾਂਵਲ

ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ
ਸਾਡਾ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨ
ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ
ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਾਤਰਤਾ ਨਾਲ
ਘੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਇਹ
ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ?

ਨਿੱਤ ਬਣਦੇ ਨੇ ਨਵੇਂ ਅਯੋਗ
ਏ. ਸੀ. ਰੂਮਾਂ 'ਚ ਬੈਠ
ਘੜਦੇ ਨੇ
ਬਹੁਜਨ ਨੂੰ
ਭਰਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ
ਸਰਕਾਰ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ
ਡੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ
ਇਹਨਾਂ ਅਯੋਗਾਂ ਤੇ ਪੈਸਾ
ਤੇ ਤਤਪਰ ਹੋ ਉਡੀਕਦੀ ਹੈ
ਕਿ
ਕਦੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗੀ
ਅਯੋਗ ਦੀ ਜਾਦੂ-ਪਟਾਰੀ
ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ?
ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ?
ਤਾਂ ਜੋ
ਅਸੀਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕੀਏ
"ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਭਾਰਤ "

ਬਿਸਲੇਰੀ ਬੋਤਲਾਂ ਦਾ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ
ਆਪਣੀ ਜੂਠ ਜਿੰਨੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ
"ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ" ਲਈ
ਦਸਦੇ ਨੇ "ਕਾਫੀ"
ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ
ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮਸਲਾ
ਮਹਿਜ਼ ਪੇਟ ਭਰ ਖਾਣਾ !

ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਢੇਰ ਫਰੋਲਦਾ
ਕਰਦਾ ਪੇਟ ਭਰਨ ਦਾ ਹੀਲਾ
ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ
ਗਰੀਬੀ-ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ
ਕਿਓਂ ਜੋ
ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ
"ਪੂਰੀ ਕੈਲੋਰੀਜ਼" !

ਰੱਜ ਕੇ ਉੱਡਦੀ ਹੈ
ਓਹਦੇ "ਮਨੁੱਖ" ਹੋਣ ਦੀ ਖਿੱਲੀ !
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਤੁੱਲ
ਸਿਰਫ ਪੇਟ ਭਰਨਾ ਹੀ ਹੈ
ਉਹਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ !
ਹੋਰ ਸਭ ਵਰਤਾਰੇ
ਜੋ "ਮਨੁੱਖ" ਹੋਣ ਲਈ ਨੇ ਜਰੂਰੀ
ਭਲਾਂ ਉਹਦੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ??!!??

.....ਬੱਸ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਗਰੀਬੀ-ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ
ਕੀ ਇਹ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ?!?

ਪ੍ਰੋ. ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਕਿਸ਼ਾਂਵਲ